भाग पाच, असा. क्रमांक २, सन २०२६ चे विधानसभा विधेयक क्रमांक २. महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समित्या अधिनियम, १९६६१ यात सुधारणा करण्यासाठी विधयक. मंगळवार. २४ फेब्रुवारी २०२६.

RNI No. MAHBIL /2009/40124 मांहाारााष्ट्रट शाासन राा�पत्र असाधााराण भााग पाचे �षष ११, अ�क १(२)] मां�गळ�ारा, फेेब्रुु�ाराी २४, २०२६/फेाल्गुन ५, शाके १९४७ [पष्ृठी े3, विकंमांत : रुपय े२६.०० असाधााराण क्रमांा�क २ प्रााविधाकृत प्राकाशान मांहाारााष्ट्र वि�धाानसभाेत � मांहाारााष्ट्र वि�धाानपरिराषदेत सादरा केलेेलेी वि�धाेयके.

मांहाारााष्ट्र वि�धाानमां�डळ सविचे�ालेय मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाेते विदोनांक २४ फेेब्रुु�ाराी २०२६ राोजी पुुरा:�िाविपुते कराण्याते आलूेलूे खीालूीलू वि�धाेयक मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाेते विनयमं ११६ अन्�ये प्रविसद्ध कराण्याते येते आहीे :— L. A. BILL No. II OF 2026.

A BILL FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA ZILLA PARISHADS AND PANCHAYAT SAMITIS ACT, 1961. सन २०२६ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क २.

5 मांहाारााष्ट्र वि�ल्हाा परिराषद � प�चेायत सविमांत्या अविधाविनयमां, १९६१ यात आणखीी सुधााराणा कराण्यासाठीी वि�धाेयक. ज्याअर्थीी, रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या दोोन्हीी सभाागृृहीांचेे अविधा�ेशन चेालूू नव्हीतेे ;

१९६२ चेा आविण ज्याअर्थीी, याते यापुुढेे विदोलूेल्या प्रयोजनांकरिरातेा, मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या मंहीा. ५. अविधाविनयमं, १९६१ याते आणखीी सुधााराणा कराण्यासाठीी मंहीारााष्ट्राच्या रााज्यपुालूांनी तेात्काळा कायय�ाहीी 10 कराण ेजीमंुळा ेआ�श्यक व्हीा� ेअशी पुरिरास्थि�ितेी अस्थि�तेत्�ाते असल्याबद्दलू त्याचें ी खीात्रीी पुटलूी हीोतेी ; आविण, २०२५ चेा म्हीणून, त्यांनी विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी, मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या (सुधााराणा) मंहीा. अध्या.

अध्यादोेश, २०२५, हीा प्रख्याविपुते केलूा हीोतेा ; १४. आविण ज्याअर्थीी, उक्ते अध्यादोेशाचे े रााज्य वि�धाानमंडं ळााच्या अविधाविनयमंाते रुपुातें रा कराण े इष्ट आही े ; त्याअर्थीी, भाारातेीय गृणरााज्याच्या सत्त्याहीत्तरााव्या �षी, याद्वााराे, पुुढेीलू अविधाविनयमं कराण्याते येते आहीे :– 15 (१) भाागृ पुाचे—२-१2 मांहाारााष्ट्रट शाासन राा�पत्र असाधााराण भााग पाचे, फेेब्रुु�ाराी २४, २०२६/फेाल्गुन ५, शाके १९४७ संवि�प्ते ना� � १. (१) या अविधाविनयमंास, मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या (सुधााराणा) अविधाविनयमं, प्रारांभा.

२०२६, असे म्हीणा�े. (२) तेो, विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी अंमंलूाते आलूा असल्याचेे मंानण्याते येईलू. सन १९६२ २. मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ (याते यापुुढेे ज्याचेा विनदोेश १९६२ चेा चेा मंहीारााष्ट्र मंहीा. ५.

“मंख्ु य अविधाविनयमं” असा कराण्याते आलूा आही)े ,याच्या कलूमं १४ मंध्य,े पुोट-कलूमं (२) ऐ�जी, पुढेु ीलू अविधाविनयमं क्रमंांक ५ याच्या पुोट-कलूमंे दोाखीलू कराण्याते येतेीलू :- कलूमं १४ चेी “(२) रााज्य शासन, अशा विन�डणुका घेेण्याकरिरातेा विनयमं कराीलू आविण अशा विन�डणुका, सुधााराणा.

त्या विनयमंांनुसारा घेेण्याते येतेीलू. (३) नामंविनदोेशन पुत्रीे ��ीकाराणाऱ्या विकं�ा ��ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विन�डणूक विनणयय अविधाकाऱ्याचेा विनणयय अंवितेमं असेलू आविण त्यास कोणत्याहीी न्यायालूयाते आव्हीान दोेण्याते येणारा नाहीी.”.

सन २०२५ चेा ३. (१) मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या (सुधााराणा) अध्यादोेश, २०२५ हीा, याद्वााराे, २०२५ चेा मंहीारााष्ट्र मंहीा. अध्या १४. विनराविसते कराण्याते येते आहीे. अध्यादोेश क्रमंांक १४ याचेे विनरासन (२) असे विनरासन झाालूे असलूे तेराी, उक्ते अध्यादोेशाद्वााराे सुधााराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य � व्या�ृत्ती.

अविधाविनयमंाच्या संबंविधाते तेरातेुदोीन्�ये कराण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी कृतेी विकं�ा कोणतेीहीी कार्य़य�ाहीी (काढेण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी अविधासूचेना, विनयमं विकं�ा विदोलूेलूा आदोेश यांसही) हीी, या अविधाविनयमंान्�ये सुधााराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य अविधाविनयमंाच्या संबंविधाते तेरातेुदोंन्�ये कराण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी कृतेी, कायय�ाहीी विकं�ा, यिास्थि�ितेी, काढेण्याते आलूेलूी अविधासूचेना विकं�ा विदोलूेलूा आदोेश असल्याचेे मंानण्याते येईलू.मांहाारााष्ट्रट शाासन राा�पत्र असाधााराण भााग पाचे, फेेब्रुु�ाराी २४, २०२६/फेाल्गुन ५, शाके १९४७ 3 उद्देेशा � काराणे या�चेे विन�ेदन भाारातेाचेे संवि�धाान याच्या अनुच्छेेदो २४३ट आविण मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ (१९६२ चेा मंहीा. ५) याच्या कलूमं ९अ मंध्ये अशी तेरातेूदो केलूी आहीे की, विजल्हीा पुरिराषदोा � पुंचेायते सविमंत्या यांच्या स�य विन�डणुकांसाठीी मंतेदोारा याद्याा तेयारा कराण्याचेे आविण विन�डणुका घेेण्याचेे अधाी�ण, संचेालून � विनयंत्रीण रााज्य विन�डणूक आयोगृाकडे विनविहीते असेलू.

२. उक्ते अविधाविनयमंाच्या कलूमं १४(२) मंध्ये अशी तेरातेूदो केलूी आहीे की, रााज्य शासन, नामंविनदोशे न पुत्री े��ीकाराणाऱ्या विकं�ा ��ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विन�डणकू अविधाकाऱ्याच्या विनणयय ावि�रुद्ध विजल्हीा न्यायालूयाकडे अपुीलू कराण्यासही अशा विन�डणुका घेेण्याकरिरातेा विनयमं कराीलू. त्यानुसारा, मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदोा (विन�ायचेक गृट � विन�डणूक घेेण्याबाबते) विनयमं, १९६२ याच्या विनयमं २० आविण मंहीारााष्ट्र पुंचेायते सविमंत्या (विन�ायचेक गृण � विन�डणूक घेेण्याबाबते) विनयमं, १९६२ याच्या विनयमं १९अ यांमंध्ये, नामंविनदोशे न पुत्री े��ीकाराणाऱ्या विकं�ा ��ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विन�डणकू अविधाकाऱ्याच्या विनणयय ावि�रुद्ध विजल्हीा न्यायालूयासमंोरा अपुीलू दोाखीलू कराण्याबाबते आविण विजल्हीा न्यायालूयान,े अशा अविपुलूाचें ी सुना�णी दोराराोज घेेणे आविण शक्य असेलू वितेतेक्या शीघ्रगृतेीने तेे विनकालूाते काढेणे आ�श्यक असल्याबाबते तेरातेूदो केलूेलूी हीोतेी.

३. रााज्य विन�डणूक आयोगृाने, रााज्य शासनालूा असे कळावि�लूे हीोतेे की, वि�वि�धा विजल्हीा न्यायालूयांमंध्ये �ेगृ�ेगृळ्या कालूा�धाीसाठीी अशी अविपुलूे प्रलूंविबते आहीेते आविण अशी अविपुलूे केव्हीा विनकालूाते काढेण्याते येतेीलू हीे दोेखीीलू विनस्थिश्चेते नाहीी. आयोगृाने असे दोेखीीलू कळावि�लूे हीोतेे की, विन�डणुकीसंबंधाीच्या बाबंमंध्ये न्यायालूयांनी ही�ते�ेपु कराण्यास राोधा असल्याचेी तेरातेूदो भाारातेाचेे संवि�धाान याच्या अनच्ु छेदोे २४३ण मंध्य ेकलूे ी आही.े म्हीणनू , आयोगृान,े कालूबद्ध राीतेीन ेविन�डणकु ा घेण्े याच्या दोष्ृ टीन,े अशा अविपुलूांशी संबंविधाते असणाऱ्या तेरातेुदोी �गृळाण्याकरिरातेा �रा विनविदोयष्ट केलूेल्या विनयमंांमंध्ये सुयोग्य सुधााराणा कराण्याचेा प्र�तेा� रााज्य शासनाकडे पुाठीवि�लूेलूा हीोतेा. म्हीणून, उक्ते अविधाविनयमंाच्या कलूमं १४ मंध्ये सुयोग्य सुधााराणा कराणे इष्ट �ाटलूे.

४. रााज्य वि�धाानमंडं ळााच्या दोोन्हीी सभाागृृहीांचे ेअविधा�शे न चेालू ूनव्हीते ेआविण उपुराोक्ते प्रयोजनासं ाठीी, मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ याते आणखीी सुधााराणा कराण्यासाठीी मंहीारााष्ट्राच्या रााज्यपुालूांनी तेात्काळा कायय�ाहीी कराणे जीमंुळाे आ�श्यक व्हीा�े अशी पुरिरास्थि�ितेी अस्थि�तेत्�ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्रीी पुटलूी हीोतेी, आविण, म्हीणून, मंहीारााष्ट्राच्या रााज्यपुालूांनी विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी मंहीारााष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो � पुंचेायते सविमंत्या (सुधााराणा) अध्यादोेश, २०२५ (२०२५ चेा मंहीा.

अध्या. १४) हीा प्रख्याविपुते केलूा हीोतेा. ५. उक्ते आध्यादोेशाचेे रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा कराणे हीा या वि�धाेयकाचेा हीेतेू आहीे. मंुंबई, �यकुमांारा गाेराे, विदोनांक १७ फेेब्रुु�ाराी, २०२६. ग्राामंवि�कास मंंत्रीी.

वि�धाान भा�न, वि�तंद्र भाोळे, मंुंबई, सविचे�-१, विदोनांक २४ फेेब्रुु�ाराी, २०२६. मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाा.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.